logo-mini
عمق میدان در عکاسی و روشهای کنترل عمق میدان عکس

عمق میدان در عکاسی چیست و چه عواملی بر آن تاثیر گذارند؟

عمق میدان در عکاسی چیست و چه عواملی بر آن تاثیر گذارند؟

عمق میدان چیست؟ چجوری میتونیم عمق میدان رو کنترل کنیم؟ بذارین اینطوری شروع کنیم: عمق میدان یکی از ابزارهاییه که با استفاده ازش میتونین عکسهاتون رو قوی و جالب توجه کنین. مفهوم عمق میدان خیلی ساده و قابل درکه. هیچ دلیلی نیست که نتونین همین امروز عمق میدان در عکاسی رو یاد بگیرین و ازش استفاده کنین. در واقع احتمالا قبل از این هم موقع عکاسی، از عمق میدان استفاده میکردین؛ فقط شاید مفهومش رو نمیدونستین.

درک مفهوم عمق میدان در عکاسی

 

عمق میدان چیست؟ خیلی ساده‌ست! اگه بخوام ساده بگم، مقدار فاصله‌ایه که صحنه شما داخل فوکوسه. همین!

و این هم یه تعریف پیچیده‌تر. عمق میدان فاصله بین نزدیک‌ترین نقطه داخل فوکوس و دورترین نقطه داخل فوکوسه.

تصور کنین رفتین پیک‌نیک. میخواین از یک منظره عکس بگیرین و میخواین که کل صحنه کاملا شارپ باشه. توی این شرایط، باید از عمق میدان زیاد یا عمیق استفاده کنین. عمق میدان زیاد باعث میشه از پیش زمینه تا پس زمینه شما داخل فوکوس باشه.

آشنایی با عمق میدان

حالا فرض کنین دارین توی شهر قدم میزنین و میخواین از آدم‌ها، عکس پرتره بگیرین. توی این شرایط حتما میخواین که بک گراند تا حد ممکن محو باشه تا حواس بیننده عکس پرت نشه. پس باید از عمق میدان کوتاه یا کم‌عمقاستفاده کنین. با اینکار، پیش زمینه شما داخل فوکوس قرار میگیره و پس زمینه محو میشه.

دیافراگم یا اف استاپ، همون چیزیه که میشه عمق میدان رو باهاش تنظیم کرد. اگه درباره دیافراگم چیزی نمیدونین، درس مربوط به دیافراگم رو از لینک زیر بخونین.

هرچی دیافراگم بازتر باشه، عمق میدان کمتر میشه و بالعکس. نمودار زیر این موضوع رو روشن‌تر بیان می‌کنه:

عمق میدان میتونه خیلی خیلی کم، حتی کمتر از یکی دو سانتی‌متر باشه. مثلا با استفاده از دیافراگم‌های خیلی باز مثل f/1.2، چشم‌ها داخل فوکوس هستن ولی بینی و گوش‌ها تار میشن. با استفاده از همین اف استاپ، اگه فوکوس رو روی بینی قرار بدیم، چشم‌ها تار میشن و گوش‌ها تقریبا محو!

 

به طور خلاصه:

دیافراگم بزرگتر = اف استاپ کوچک = عمق میدان کوتاه (کم‌عمق)

دیافراگم کوچک = اف استاپ بزرگ = عمق میدان بزرگ (عمیق)

آیا عمق میدان در پشت و جلوی نقطه فوکوس من، به یک اندازه‌ست؟

 

همونطور که گفتیم، وقتی که نقطه فوکوس کانونی رو روی یک سوژه قرار میدین، محدوده‌ای پشت و جلوی این نقطه ایجاد میشه که بهش عمق میدان گفته میشه. به این معنی که قبل و بعد از این نقطه کانونی، فاصله‌ای هست که همه چیز داخل فوکوسه. هرچی روزنه دیافراگم باریک‌تر باشه، این فاصله بزرگتر میشه. (عمق میدان بیشتر)

اما آیا فاصله قبل و بعد از این نقطه کانونی به یک اندازه‌ست؟ ممکنه فکر کنین که این فاصله مساویه؛ در حالیکه اینطور نیست! معمولا یک سوم فوکوس در جلوی نقطه کانونی و دو سوم بقیه پشت اون گذاشته میشه. یعنی فاصله فوکوس در پشت نقطه فوکوس، بیشتر از جلوی اونه. هرچی فاصله کانونی شما بیشتر بشه، این نسبت به سمت برابر شدن پیش میره.

بیاین یه مثال واقعی رو با استفاده از دوتا لنز بررسی کنیم. لنزهای Canon EF 50 mm f/1.2 L و Canon EF 20 mm f/2.8 L.

اگه روی سوژه‌ای در فاصله ۱۰ متری فوکوس کنیم، لنز ۵ میلیمتر عمق میدانی برابر با ۱۲٫۴ متر به ما میده. فوکوس از ۶٫۷۷ متری شروع میشه و تا ۱۹٫۱ متری ادامه داره. این یعنی ۳٫۲۳ متر جلوی نقطه کانونی و ۹٫۱ متر پشت اون، اجسام واضح هستن.

با لنز ۲۰۰ میلیمتر، عمق میدان ما فقط ۰٫۵۹ متره! عمق میدان از ۹٫۷۱ متری شروع و در ۱۰٫۳ متری تموم میشه. همونطور که میبینین ۰٫۲۹ متر جلو و ۰٫۳ متر پشت نقطه کانونی!

عمق میدان در جلو و پشت نقطه فوکوس

فاصله کانونی لنز چطور میتونه روی عمق میدان اثر بذاره؟

 

فاصله کانونی لنز نشون میده که شما چقدر میتونین به سوژه نزدیک بشین. فاصله کانونی واید مثل ۱۴میلی‌متر به شما میدان دید ۱۱۴ درجه میده. در حالیکه یک لنز تله‌فوتو ۲۰۰ میلی‌متری، تنها ۱۲ درجه میدان دید داره! بدون اینکه بخوام بحث رو پیچیده‌تر کنم، باید بگم که فاصله کانونی بلندتر، عمق میدان کمتری به شما میده. بیاین یه مثال رو بررسی کنیم:

عکسهایی که فوکوس انتخابی دارن، عمق میدانشون کمتره. یعنی محدوده کوچیکی داخل فوکوس هست. بیاین همون مثال قبلی رو دوباره و دقیق‌تر بررسی کنیم. با لنزهای Canon EF 50 mm f/1.2 L و Canon EF 20 mm f/2.8 L.

دوباره فرض کنیم سوژه در فاصله ۱۰ متری ما باشه. با استفاده از فاصله کانونی ۵۰ میلی‌متر روی f/4، عمق میدان شما از ۶٫۷۷ تا ۱۹٫۱ متری خواهد بود. هر چیزی داخل این محدوده ۱۲٫۴ متری، کاملا شارپ و داخل فوکوس هست.

اگه لنزتون رو با ۲۰۰ میلی‌متر عوض کنین و روی f/4 عکس بگیرین، عمق میدان شما از ۹٫۷۱ تا ۱۰٫۳ متری خواهد بود. یعنی کل عمق میدان شما ۰٫۵۹ متر میشه. برای اینکه با این لنز به همون نتیجه لنز قبلی برسین، باید سوژه در فاصله ۴۵ متری قرار بگیره.

اگه دوست دارین دقیق‌تر عمق میدان هر لنز رو محاسبه کنین، از این ماشین حساب عمق میدان استفاده کنین.

 

بیشتر بخوانید  فاصله کانونی لنز رو در 4 گام بشناسید!
تاثیر فوکال لنز روی عمق عکس

آیا فاصله سوژه از دوربین روی عمق میدان عکس تاثیر گذاره؟

 

بله تاثیرگذاره! عمق میدان عکس شما با فاصله هم تغییر میکنه. وقتی از یک سوژه نزدیک عکاسی میکنین، عمق میدان شما کوتاه‌تر یا باریک‌تره. پس هرچی از سوژه دورتر بشین، عمق میدان عکس شما بیشتر میشه. و نزدیک شدن به سوژه موجب کم شدن عمق میدان عکس میشه. وقتی فاصله‌تون رو با سوژه تغییر بدین، کاملا متوجه میشین که بک گراند و فورگراند به هم نزدیک یا از هم دور میشن.

یه جایی هم هست که میتونین خودتون عمق میدان رو دستکاری کنین. و اون هم استفاده از لنز تیلت و شیفت (Tilt-Shift Lens) هست. با استفاده از قابلیت تیلت این لنزها، میتونین با یک دیافراگم باز، کل صحنه رو داخل فوکوس داشته باشین. یعنی دیافراگم باز، عمق میدان زیاد!

فاصله سوژه از دوربین

عکاسی با عمق میدان کم

همونطور که گفتیم، عمق میدان کم یا باریک، با استفاده از یک دیافراگم بزرگ به وجود میاد. هرچیزی بین f/1.4 تا f/4 موجب میشه عمق میدان کم در عکاسی داشته باشین. این یک راه عالی برای جدا کردن برای جدا کردن سوژه از بک‌گرانده. بک گراند ممکنه جذاب نباشه و توجه مخاطب رو از سوژه منحرف کنه.

شما همچنین میتونین از عمق میدان در عکاسی برای نشون دادن یه نقطه خاص و جالب استفاده کنین. استفاده از این افکت، به خصوص توی صحنه‌های شلوغ خیلی مفیده.

عکاسی با عمق میدان متوسط

با تنظیم دیافراگم روی f/5.6، عکس شما عمق میدان متوسطی خواهد داشت. با این دیافراگم توی عکاسی پرتره میتونین کل بدن بعلاوه کمی از بک گراند رو داخل فوکوس داشته باشین. از اونجایی که تصویر ما دارای عمق هست، بهتره که قبل از عکاسی، عمق میدان رو تنظیم کنیم. این باعث میشه عکس ما طبیعی‌تر و نزدیک‌تر به واقعیت ثبت بشه. بعلاوه اینکه میخوایم مطمئن بشیم کل سوژه داخل فوکوس هست.

داشتن عمق متوسط در عکس

عکاسی با عمق میدان عمیق

با استفاده از دیافراگم‌های کوچیک، میتونین عمق میدان عمیق و وسیعی داشته باشین. هر عددی بین f/8 و f/22، موجب ایجاد عمق میدان وسیع در عکس ما میشه. از عمق میدان زیاد هنگامی استفاده میشه که هم پیش‌زمینه و هم پس‌زمینه جالب و زیبا هستن. انتخابی ایده‌آل برای عکاسی منظره و عکاسی از صحنه‌های شهر.

عکاسی از مناظر شهری با عمق زیاد

وقتی دیافراگم رو تغییر میدین چه اتفاقی رخ میده؟

 

مثلث نورسنجی رو یادتون هست؟ اگه نه خیلی سریع خلاصش میکنم.

وقتی شما وارد یه صحنه میشین، دوربینتون رو برای داشتن یه نوردهی عالی تنظیم میکنین. بعد اگر قصد داشتین دیافراگمتون رو تغییر بدین، باید دوباره تنظیماتتون رو بررسی کنین. مثلا فرض کنیم شما با ISO 100، f/16 و ۱/۱۲۵ ثانیه عکاسی میکردین و حالا قصد دارین عمق میدانتون رو کمتر کنین.

اگه دیافراگمتون رو از f/16 به f/2.8 برسونین، یعنی ۵ استاپ نور بیشتری خواهید داشت. پس باید یه جوری این نور اضافی رو از عکس حذف کنین. در غیر اینصورت عکستون اوراکسپوز میشه.

توی این حالت، ایزو در کمترین مقدار خودشه. پس فقط میتونیم با سرعت شاتر کار کنیم. برای کم کردن اون ۵ استاپ نور اضافی، باید سرعت شاتر رو به ۱/۴۰۰۰ ثانیه برسونیم. پس تنظیمات نهایی ما عبارت خواهد بود از: ISO 100، f/2.8 و ۱/۴۰۰۰ ثانیه.

 

بیشتر بخوانید  دیافراگم چیست؟ شناخت کامل دیافراگم در 5 گام ساده!
توضیح کامل مثلث نورسنجی در عکاسی

چطور از عمق میدان برای گرفتن عکسهای خلاقانه استفاده کنیم؟

 

استفاده از عمق میدان باریک و وسیع به طور همزمان

یکی از راه‌های جالب برای ثبت یک صحنه، اینه که به دنبال راهی باشین تا هر دو عمق میدان کم و زیاد رو باهم توی عکس نشون بدین. بهترین روش انجام اینکار، استفاده از یک عکس دیگه‌ست. البته این روش کمی منسوخ شده. مخصوصا اون شکلی که عکاس‌ها یک عکس قدیمی از یک صحنه رو در مقابل صحنه به روز و مدرن اون میگرفتن.

ولی عکس زیر رو در نظر بگیرین. عکاس از موبایل خودش استفاده کرده و عمق میدان بیشتری رو نشون داده. بعد با استفاده از دوربین، تونسته فوکوس رو روی موبایل بذاره و عمق میدان کم رو ثبت کنه.

بوکه‌های باکیفیت

بوکه یکی از افکت‌هاییه که طی چند سال اخیر روی بورس بوده. بوکه یه واژه ژاپنی به معنای محوشدگی (معادل Blur در انگلیسی) هست. عکاس‌ها از بوکه برای محو کردن نورهای پس‌زمینه استفاده میکنن.

بوکه، یه بک‌گراند هیجان انگیز و قشنگ به عکس اضافه میکنه. ولی حواستون باشه بیش از حد ازش استفاده نکنین. حتی ممکنه بک‌گراند از سوژه اصلی جالب‌تر و قشنگ‌تر بشه. عکس زیر با f/1.8 گرفته شده و عمق میدان بسیار کمی داره.

قراردادن فوکوس در میانه تصویر

با قرار دادن فوکوس در میانه عکس هم میتونین عکسهای زیبایی خلق کنین. نه در پیش‌زمینه فوکوس کنین و نه در پس‌زمینه. جایی در بینشون فوکوس کنین. محدوده کانونی شما باید جایی باشه که شما میخواین توجه مخاطب رو بهش جلب کنین. پس نقطه فوکوستون رو روی اون نقطه بذارین. مهم نیست که کجاست!

احتمالا میگین که عکس زیر به دلیل عمق میدان کمی که داره جالبه. اگه کل کادر توی فوکوس بود شاید انقدر جذاب نبود. ولی در حقیقت، این عکس عمق میدان بالایی داره! چون ساختمون‌هایی که در پشت هستن کاملا در فوکوس هستن. درواقع محوی خلاقانه‌ای که توسط حرکت اتوبوس و تاکسی ثبت شده، به این عکس حس و حال یک عکس کم عمق رو داده. بعلاوه اینکه عکاس علاوه بر کنترل عمق میدان به شکل خلاقانه، با ثبت حرکت اتوبوس، موجب شده توجه مخاطب کاملا معطوف به افسر پلیس بشه.

بک‌گراند به عنوان نقطه کانونی

بعضی عکسها هستن که من عاشقشونم! دلیلش هم اینه که نقطه کانونی اونها نامتعارفه. توی این صحنه، اکثر عکاسها سعی میکنن روی دوربینی که در جلو تصویر هست فوکوس کنن و کوه‌های پشت رو تار کنن. ولی این عکاس برعکس عمل کرده! شما هم میتونین از این تکنیک توی عکسهاتون استفاده کنین. یک صحنه عادی و روزمره رو به عکسی جالب تبدیل کنین. اینکار با استفاده از یک فوکوس خلاقانه و ایجاد عمق میدانی غیرمتعارف، به راحتی ممکن میشه.

عمق میدان در عکاسی ماکرو به چه صورته؟

 

عکاسی ماکرو کمعمولا با لنزهای با فاصله کانونی بالا انجام میشه. این لنزها به شما امکان میدن تا خیلی به سوژه نزدیک بشین، بدون اینکه مزاحمتی برای حشره‌ها یا گل‌ها ایجاد کنین. توی محیط‌های کم‌نور، باید لنزتون رو روی بازترین دیافراگم تنظیم کنین. گاها مجبور میشین ISO رو هم بالا ببرین.

ترکیب فاصله نزدیک، فاصله کانونی بالا و دیافراگم باز، موجب میشه عمق میدان بسیار بسیار کمی داشته باشین. لنز ماکرو Canon 100 mm f/2.8 در حداقل فاصله فوکوس خودش (۳۰ سانتی‌متر)، عمق میدانی برابر با ۱ سانتی‌متر داره!

برای عکاسی با این لنزها بهتره از سه‌پایه استفاده کنین. چون سرعت شاتر معمولا توی عکاسی ماکرو کم هست و این موجب لرزش دست میشه.

فاصله هایپرفوکال چیه؟

فاصله هایپرفوکال، فاصله‌ایه که در اون بیشترین عمق میدان ممکن رو دارین (نزدیک به بینهایت). این فاصله برای هر لنز مختلفه و روی فاصله کانونی و دیافراگم خاصی تشکیل میشه. در واقع عمق میدان، از نصف فاصله هایپرفوکال تا بینهایت هست.

برای مثال، فاصله هایپرفوکال لنز ۲۴ میلیمتر روی دوربین Canon 5D Mark III در f/22 برابر با ۸۷٫۳ سانتی‌متر هست. یعنی اگه من جایی در فاصله ۸۷٫۳ سانتی‌متری فوکوس کنم، عمق میدان من از ۴۳٫۶۵ سانتی‌متری تا بینهایت خواهد بود.

این به چه درد میخوره؟ فرض کنین میخواین از یک منظره عکس بگیرین و میخواین تمام منظره، از جلو تا عقب داخل فوکوس باشه. اگه در جلوی کادر فوکوس کنین، بک‌گراند محو میشه و اگه روی بک‌گراند فوکوس کنین، پیش‌زمینه رو از دست میدین.  برای حل این مشکل، باید جایی در وسط صحنه فوکوس کنیم. یعنی جایی بین پیش‌زمینه و پس‌زمینه. این نقطه فوکوس، همون فاصله هایپرفوکال هست.

اما فاصله هایپرفوکال به چه چیزهایی بستگی داره؟ اول دیافراگم. در f/2، فاصله هایپرفوکال شما خیلی دورتر از دوربینه. برای f/11، میتونین نقطه فوکوس رو نزدیک‌تر قرار بدین. همچنین بستگی به فاصله کانونی لنز شما هم داره. فاصله هایپرفوکال یک لنز ۲۰ میلی‌متری، فقط چند قدم جلوتر از دوربینه. درحالیکه فاصله هایپرفوکال یک لنز ۲۰۰ میلیمتری، صدها قدم با دوربین فاصله داره.

سخن پایانی در مورد عمق میدان در عکاسی

 

افزایش عمق میدان در عکاسی

برای افزایش عمق میدان شما سه گزینه دارین:

  1. میتونین دیافراگمتون رو ببندین. اینکار با افزایش عدد f یا همون f-stop انجام میشه. (f/5.6->f/16).
  2. با فاصله گرفتن از سوژه، عمق میدان شما زیاد میشه.
  3. آخرین گزینه هم اینکه میتونین فاصله کانونی لنزتون رو کم کنین تا عمق میدانتون افزایش پیدا کنه.

 

کاهش عمق میدان در عکاسی

برای کاهش عمق میدان در عکاسی هم سه گزینه دارین:

  1. میتونین دیافراگمتون رو باز کنین. اینکار با کاهش عدد f یا همون f-stop انجام میشه. (f/16 -> f/5.6).
  2. با نزدیک‌تر شدن به سوژه، عمق میدان شما کم میشه.
  3. آخرین گزینه هم اینکه میتونین فاصله کانونی لنزتون رو افزایش بدین تا عمق میدانتون کاهش پیدا کنه.

 

خب! این هم از عمق میدان در عکاسی. باز هم مثل همیشه میگم که باید باید باید تمرین کنین تا براتون جا بیفته. عکسهای خوب ببینین و سعی کنین از خلاقیتتون استفاده کنین. مطمئنم عکسهای عالی میگیرین. نظرات و پیشنهادات و انتقاداتتون رو زیر همین پست بنویسین و هر سوالی داشتین میتونین از طریق راه‌های ارتباطی از من بپرسین.
قبل از اینکه برین دعوت میکنم ویدیوی زیر رو ببینین! (به زودی!)

به این مقاله چند امتیاز میدین؟
[امتیاز از مجموع: 1 میانگین: 5]
اشتراک گذاری

نظر بدهید